Γρίπη από το νέο ιο Η1Ν1 (Γρίπη των χοίρων)

Τι είναι η γρίπη των χοίρων;

Η γρίπη των χοίρων είναι μία οξεία ιογενής λοίμωξη του αναπνευστικού συστήματος των χοίρων που προκαλείται από ιό γρίπης τύπου Α. Ο ιός μεταδίδεται σε άγρια πτηνά, πουλερικά, άλογα και ανθρώπους, αλλά η μετάδοση από το ένα ζωικό είδος στο άλλο είναι σπάνια. Έως τώρα έχουν απομονωθεί σε χοίρους τρεις υπότυποι του ιού της γρίπης: ο A(Η1Ν1), ο A(Η1Ν2) και ο A(Η3Ν2).

Μπορούν να μολυνθούν και οι άνθρωποι από γρίπη των χοίρων και έχει παρατηρηθεί παλαιότερα γρίπη των χοίρων στους ανθρώπους ;

Ναι. Ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 1950 είχαν αναφερθεί μεμονωμένα κρούσματα γρίπης των χοίρων σε ανθρώπους που είχαν άμεση επαφή με τα ζώα (π.χ. εργαζόμενοι σε φάρμες με χοίρους). Στην Ευρώπη, έχουν αναφερθεί 17 κρούσματα γρίπης των χοίρων από το 1958. Στις ΗΠΑ, μία επιδημία γρίπης των χοίρων αναφέρθηκε σε στρατιωτικό προσωπικό στο Fort Dix του New Jersey το 1976, αν και δεν αποδείχθηκε ποτέ επιδημιολογική σχέση με χοίρους. Υπήρχε, όμως, μετάδοση της νόσου από άνθρωπο σε άνθρωπο, γεγονός που οδήγησε σε περισσότερα από 200 κρούσματα, εκ των οποίων 12 νοσηλεύθηκαν και ένα απεβίωσε.

Ποια είναι η διαφορά μεταξύ της γρίπης των χοίρων και της γρίπης από το νέο ιό Α(Η1Ν1);

Σε αντίθεση με τον τυπικό ιό της γρίπης των χοίρων, ο νέος ιός της γρίπης Α(Η1Ν1) περιέχει γονίδια από ιούς γρίπης των χοίρων, των πτηνών και των ανθρώπων. Επιπλέον, ο τυπικός ιός της γρίπης των χοίρων μεταδίδεται σποραδικά στους ανθρώπους συνήθως μέσω άμεσης επαφής με χοίρους. Δευτερεύοντα κρούσματα με μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο έχουν περιγραφεί στο παρελθόν αλλά θεωρείται πολύ σπάνιο ενδεχόμενο.

Το μέχρι στιγμής πρώτο γνωστό ανθρώπινο κρούσμα της γρίπης από το νέο ιό Η1Ν1, είναι ένα θήλυ βρέφος 6 μηνών από το βόρειο Μεξικό. Το βρέφος αυτό δεν είχε γνωστή έκθεση σε χοίρους. Τα πρώτα συμπτώματα της νόσου παρουσιάστηκαν στις 24 Φεβρουαρίου 2009, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Επιδημιολογικής Διάγνωσης και Αναφοράς του Μεξικού.

Γιατί το νέο στέλεχος ιού γρίπης Α(Η1Ν1) έχει σημασία για την δημόσια υγεία;

Κατά την παρούσα πανδημία, το υπεύθυνο στέλεχος του ιού προέρχεται από ανασυνδυασμό γονιδίων ιών γρίπης χοίρων, γρίπης πτηνών και ανθρώπινης γρίπης, και ο συνδυασμός αυτός δεν έχει ανιχνευτεί στο παρελθόν. Το νέο αυτό στέλεχος έχει την ικανότητα να μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο. Λόγω της μη ύπαρξης ανοσίας στον πληθυσμό, αυτό το νέο στέλεχος προκαλεί πανδημία γρίπης.

Τα ανθρώπινα κρούσματα του ιού παρουσιάζουν εκτεταμένη γεωγραφική διασπορά, χωρίς καταγεγραμμένη επαφή με ζώα. Ακόμη φαίνεται ότι τα άτομα που προσβάλλονται είναι περισσότερο τα νέα και υγιή σε σύγκριση με την κοινή εποχική γρίπη. Η λοίμωξη από το νέο ιό γρίπης Η1Ν1 μπορεί να παρουσιάσει σε μικρό ποσοστό των περιπτώσεων σοβαρά συμπτώματα, προκαλώντας άμεσα ή έμμεσα στον θάνατο.

Τι εννοούμε με τον όρο «πανδημία γρίπης»;

Ως πανδημία γρίπης χαρακτηρίζεται μία επιδημία με παγκόσμια εξάπλωση που προκαλείται από ένα καινούριο ιό της γρίπης που προσβάλλει ένα μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού που δεν έχει ανοσία στον ιό. Κατά τον εικοστό αιώνα, υπήρξαν 3 πανδημίες (το 1918, το 1957 και το 1968).

Ποια είναι η τρέχουσα εξέλιξη της πανδημίας;

Κρούσματα της γρίπης από το νέο ιό Η1Ν1 έχουν αναφερθεί στις περισσότερες χώρες του κόσμου. Ο αριθμός των κρουσμάτων της νόσου συνεχίζει να αυξάνεται σημαντικά σε αρκετές χώρες, ακόμη και σε χώρες που έχουν εμφανίσει κρούσματα της νόσου εδώ και αρκετό καιρό.

Η μέση ηλικία των κρουσμάτων αυξάνεται. Στις περισσότερες χώρες τα περισσότερα νέα κρούσματα της νόσου συνεχίζουν να αφορούν νέα άτομα. Η διάμεση ηλικία των κρουσμάτων, όπως έχει αναφερθεί από 5 χώρες είναι από 12 έως 17 έτη. Όπως εξαπλώνεται η πανδημία, η μέση ηλικία των κρουσμάτων αυξάνεται ελαφρά. Αυτό μπορεί να αντικατοπτρίζει το γεγονός ότι σε πολλές χώρες οι πρώτες περιπτώσεις της νόσου σχετίστηκαν με επιδημίες σε σχολεία, ενώ οι μεταγενέστερες περιπτώσεις παρατηρούνται στην κοινότητα.

Μέχρι την 27^η Ιουλίου 2009, είχαν καταγραφεί 134.503 κρούσματα της γρίπης από το νέο ιό Η1Ν1 παγκοσμίως, με 816 θανάτους. Δεδομένου ότι πλέον οι χώρες δεν υποχρεούνται να εξετάζουν τη κάθε πιθανή περίπτωση για λοίμωξη από το νέο ιό, ο αριθμός των κρουσμάτων που δηλώθηκαν υποεκτιμά τον πραγματικό αριθμό.

Στην χώρα μας, μέχρι την 29^η Ιουλίου 2009, είχαν καταγραφεί 730 κρούσματα από το νέο ιό γρίπης Η1Ν1, από τα οποία τα 365 αφορούσαν ταξιδιώτες που ευρίσκονταν στο εξωτερικό σε διάστημα d 7 ημερών από την έναρξη των συμπτωμάτων.

Ποια είναι τα συμπτώματα της γρίπης από το νέο ιό Η1Ν1 στους ανθρώπους;

Τα συμπτώματα της νόσου είναι παρόμοια με αυτά της εποχικής γρίπης και μπορεί να περιλαμβάνουν αιφνίδια έναρξη πυρετού και συμπτώματα από το αναπνευστικό σύστημα (όπως βήχας, καταρροή, πονόλαιμος, πόνος στους μυς, πονοκέφαλος), ενώ μπορεί να παρουσιαστούν και άλλα συμπτώματα, όπως ρίγη, αίσθημα κόπωσης, διάρροια και έμετοι. Σε ορισμένες περιπτώσεις, παρατηρείται σοβαρή νόσηση σε κατά τα άλλα υγιείς ανθρώπους που μολύνονται με τον ιό.

Πώς μολύνονται οι άνθρωποι;

Οι άνθρωποι μολύνονται με τον ιό με τον ίδιο τρόπο όπως και στην εποχική γρίπη. Μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω σταγονιδίων από ασθενή που βήχει ή φτερνίζεται. Ο ιός μπορεί να μεταδοθεί και έμμεσα, όταν τα μολυσμένα σταγονίδια που προέρχονται από ασθενή εγκαθίστανται στα χέρια του ή σε άλλες επιφάνειες που μπορεί στη συνέχεια να μεταδώσουν τον ιό σε ανθρώπους που τις ακουμπούν και, στη συνέχεια, ακουμπούν τη μύτη ή το στόμα τους.

Ο νέος ιός της γρίπης δεν μεταδίδεται με την κατανάλωση καλά μαγειρεμένου χοιρινού κρέατος ή παραγόντων του. Στη θεωρητική περίπτωση που ο νέος ιός απομονωθεί και στους χοίρους, η σωστή θερμική επεξεργασία (μαγείρεμα ώστε η θερμοκρασία σε όλο το τμήμα του μαγειρευόμενου κρέατος να φθάσει τους 70ΊC) θα σκότωνε τον ιό, πράγμα που συμβαίνει και για άλλους ιούς και βακτήρια.

Τι μέτρα λαμβάνονται παγκοσμίως για την όλη κατάσταση;

Το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών των ΗΠΑ (US CDC)www.cdc.gov , το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης των Ασθενειών (ECDC) http://ecdc.europa.eu , η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας www.who.int (Τμήμα Ευρώπης) παρακολουθούν και αξιολογούν στενά την κατάσταση. Οι αντίστοιχες Υπηρεσίες των ΗΠΑ και της Ευρώπης έχουν επίσης εκδώσει οδηγίες για μέτρα υγιεινής στις περιοχές οι οποίες έχουν επηρεαστεί και έχουν εντατικοποίησει την επιδημιολογική επιτήρηση και λαμβάνουν μέτρα για την αντιμετώπιση της πανδημίας .

Στην ΕΕ το ECDC παρακολουθεί την επιδημιολογική κατάσταση και αξιολογεί τους κινδύνους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εργάζεται στενά με τις χώρες-μέλη για όλα τα θέματα που αφορούν τη διαχείριση του κινδύνου στα πλαίσια του Early Warning and Response System (EWRS). Το Health Security Committee συναντάται επίσης για να συζητήσει την κατάσταση. Το Global Health Security Initiative ανταλλάσσει πληροφορίες για την παρούσα κατάσταση και για μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν.

Τι μέτρα λαμβάνονται στη χώρα μας;

Στη χώρα μας το το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΛΠΝΟ) www.keelpno.gr παρακολουθεί, αξιολογεί ,ενημερώνει τακτικά και εκδίδει σχετικές οδηγίες, ενώ το Εθνικό Κέντρο Επιχειρήσεων Υγείας (Ε,Κ.ΕΠ.Υ) του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης συντονίζει τις δράσεις για την αντιμετώπιση της κατάστασης.

Από τη φάση περιχαράκωσης του ιού στη φάση προστασίας των ασθενών

Σύμφωνα με τα μέχρι τώρα δεδομένα, η νέα γρίπη Α(Η1Ν1) χαρακτηρίζεται από ευρεία και ταχεία εξάπλωση και από ήπιες κλινικές εκδηλώσεις στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων. Κατά το επόμενο διάστημα, αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά ο αριθμός των ασθενών από νέα γρίπη και κατ΄ αναλογίαν ο αριθμός αυτών που νοσούν σοβαρά και χρειάζονται νοσηλεία -παρότι η αναλογία τους στο σύνολο των ασθενών με νέα γρίπη είναι μικρή.

Στις 15 Ιουλίου 2009, ανακοινώθηκε από το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης ότι για την αντιμετώπιση της επιδημίας νέας γρίπης μεταβαίνουμε στην Ελλάδα από τη φάση περιχαράκωσης του ιού στη φάση προστασίας των ασθενών.

Τι είναι η φάση προστασίας των ασθενών;

Στη φάση αυτή επικεντρώνουμε την προσοχή μας στους ασθενείς με σοβαρές εκδηλώσεις της νόσου ή επιπλοκές. Επικεντρώνουμε, επίσης, την προσοχή μας στα άτομα που βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο για σοβαρή νόσηση και επιπλοκές. Παράλληλα, συνεχίζουμε να δίνουμε έμφαση στην απομόνωση των ασθενών (κατά κανόνα στο σπίτι τους) και στα μέτρα γενικής υγιεινής, στοχεύοντας στην καθυστέρηση της εξάπλωσης του ιού -και όχι πλέον στην περιχαράκωση και αποτροπή της εξάπλωσής του.

Έτσι, στη φάση αυτή γίνονται ορισμένες αλλαγές στην αντιμετώπιση των ασθενών με κλινικές εκδηλώσεις γρίπης και αυτών με επιβεβαιωμένη νέα γρίπη:

·           Οι ασθενείς με ήπιες εκδηλώσεις γρίπης θα πρέπει να παραμένουν στο σπίτι τους και να επικοινωνούν με γιατρό εφόσον χρειαστεί.

·           Αλλάζουν τα κριτήρια λήψης δείγματος από τον φάρυγγα για αποστολή στα εργαστήρια αναφοράς ώστε να επιβεβαιωθεί εργαστηριακά η διάγνωση της νέας γρίπης. δεν έχει πλέον νόημα να λαμβάνεται δείγμα από όλους τους ασθενείς με εκδηλώσεις γρίπης -ακόμη κι αν είχαν πρόσφατα ταξιδέψει σε προσβεβλημένη περιοχή ή έλθει σε επαφή με ασθενή που είχε επιβεβαιωμένη νέα γρίπη.

·           Αλλάζουν οι συστάσεις χρήσης των αντιιικών φαρμάκων. Δεν συνιστάται πλέον η χορήγησή τους σε όλους τους ασθενείς με νέα γρίπη ούτε στο σύνολο σχεδόν των ατόμων που είχαν έλθει σε στενή επαφή με αυτούς·έχει επιβεβαιωθεί ότι -με βάση τα σημερινά χαρακτηριστικά του ιού- η νέα γρίπη είναι ήπια και αυτοπεριοριζόμενη νόσος στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων. Επιπλέον, στη φάση προστασίας των ασθενών, η χορήγηση αντιιικών φαρμάκων δεν προαπαιτεί την εργαστηριακή επιβεβαίωση της νέας γρίπης.

·           Η χρήση αντιιικών συνιστάται κυρίως στις εξής περιπτώσεις:

o     για θεραπεία: σε ασθενείς με συμπτώματα γρίπης που έχουν σοβαρές εκδηλώσεις ή επιπλοκές, οι οποίοι κατά κανόνα χρειάζονται νοσηλεία σε νοσοκομείο

o     για θεραπεία: σε ασθενείς με εκδηλώσεις γρίπης που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου για σοβαρή νόσηση (Πίνακας 1)

o     για προφύλαξη: σύμφωνα με την κρίση του θεράποντος ιατρού, σε άτομα ιδιαιτέρως υψηλού κινδύνου για σοβαρή νόσηση που έχουν έλθει σε στενή επαφή (Πίνακας 2) με άρρωστο που εμφανίζει συμπτώματα γρίπης

o     για προφύλαξη: σύμφωνα με την κρίση του θεράποντος ιατρού, σε επαγγελματίες υγείας που ήρθαν σε στενή επαφή με άρρωστο που εμφανίζει συμπτώματα γρίπης χωρίς επαρκή εφαρμογή μέτρων ατομικής προστασίας.

Πίνακας 1. Άτομα σε υψηλό κίνδυνο για σοβαρή νόσηση από γρίπη

·        Άτομα που έχουν:

·       χρόνια νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος (περιλαμβάνεται και η λήψη αγωγής για άσθμα)

·       χρόνια νοσήματα του καρδιαγγειακού συστήματος (εξαιρείται η απλή υπέρταση)

·       χρόνιες νεφρικές διαταραχές

·       χρόνιες ηπατικές διαταραχές

·       νευρολογικά ή νευρομυϊκά νοσήματα

·       αιματολογικές διαταραχές (περιλαμβάνονται και αιμοσφαιρινοπάθειες)

·       μεταβολικές διαταραχές (περιλαμβάνεται και σακχαρώδης διαβήτης και μεγάλη παχυσαρκία με BMIe40)

·       ανοσοκαταστολή, η οποία προκαλείται από νόσημα ή λήψη φαρμάκων (περιλαμβάνεται και λοίμωξη με HIV και μακροχρόνια λήψη κορτικοειδών)

·       Άτομα μικρότερα από 19 ετών που λαμβάνουν μακροχρόνια αγωγή με ασπιρίνη

·       Έγκυες γυναίκες ( αντιική αγωγή συνιστάτα μετά το πρώτο τρίμηνο της κύησης)

·       Παιδιά μικρότερα από 5 ετών (ο κίνδυνος σοβαρών επιπλοκών από εποχιακή γρίπη είναι μεγαλύτερος σε παιδιά μικρότερα από 2 ετών)

·       Άτομα 65 ετών και άνω

·       Τρόφιμοι οίκων ευγηρίας ή άλλων χώρων φροντίδας ατόμων με χρόνια προβλήματα υγείας

Πίνακας 2. Άτομα που θεωρούνται στενές επαφές κρούσματος γρίπης

·       Άτομα που έχουν παράσχει φροντίδα σε ασθενή

·       Άτομα που έχουν διαβιώσει με ασθενή

·       Άτομα που ήλθαν σε άμεση επαφή με εκκρίσεις του αναπνευστικού συστήματος ή σωματικά υγρά κάποιου ασθενή

Το υπάρχον εμβόλιο για την εποχική γρίπη προστατεύει τον άνθρωπο από τη γρίπη από το νέο ιό Η1Ν1;

Παρότι ο νέος ιός έχει κάποιες ομοιότητες με την κοινή εποχική γρίπη, δεν φαίνεται ότι το εμβόλιο της εποχικής γρίπης προστατεύει από το νέο ιό Α(Η1Ν1). Ενδεχομένως να προσφέρει μόνο μερική προστασία, και γίνονται έρευνες για να εξακριβωθεί αυτό, οι οποίες όμως θα χρειαστούν αρκετό χρόνο.

Υπάρχει εμβόλιο για τη γρίπη από το νέο ιό Η1Ν1;

Έχει παρασκευαστεί εμβόλιο για τη νέα γρίπη και αναμένονται τα αποτελέσματα των κλινικών δοκιμών για την αποτελεσματικότητα και ασφάλεια του για να δοθεί άδεια από τους αρμόδιους φορείς για την ευρεία. χρήση του.

Μπορεί να θεραπευτεί η γρίπη από το νέο ιό Η1Ν1 στους ανθρώπους;

Από τα διαθέσιμα φάρμακα, ο νέος ιός γρίπης A(H1N1) είναι ευαίσθητος στους αναστολείς νευραμινιδάσης (οσελταμιβίρη και ζαναμιβίρη) αλλά ανθεκτικός στην αμανταδίνη και ριμανταδίνη. Πάντως η θεραπεία για τη γρίπη είναι κυρίως συμπτωματική.

Πως μπορώ να προστατευτώ από τη νόσο και τι πρέπει να κάνω όταν αρρωστήσω;

Αποφεύγετε στενές επαφές με άτομα που έχουν ασθενήσει. Εάν αρρωστήσετε, κρατείστε απόσταση από τους άλλους για να μην τους μεταδώσετε τη νόσο

" Μην πηγαίνετε στη δουλειά ή στο σχολείο εάν αρρωστήσετε, αλλά μείνετε στο σπίτι σας για να μην μεταδώσετε την ασθένεια και στους άλλους

" Καλύψτε το στόμα και τη μύτη σας με μαντήλι όταν βήχετε ή φτερνίζεστε. Πετάξτε το μαντήλι στα σκουπίδια μετά τη χρήση του. Με αυτόν τον τρόπο, προστατεύετε τους άλλους

" Το συχνό πλύσιμο χεριών θα σας προστατέψει από τα μικρόβια. Πλύνετε τα χέρια σας συχνά, ειδικά μετά το βήχα ή το φτέρνισμα. Τα καθαριστικά χεριών που περιέχουν αλκοόλ είναι επίσης αποτελεσματικά. Αποφύγετε να ακουμπάτε τα μάτια σας, τη μύτη ή το στόμα σας, γιατί με αυτόν τον τρόπο εξαπλώνεται η μόλυνση.

" Επικοινωνήστε με τον ιατρό σας αν παρουσιάσετε συμπτώματα γρίπης. .και αποφύγετε το νοσοκομείο, στο οποίο θα πάτε με υπόδειξη ιατρού ή όταν έχετε σοβαρή νόσηση ή ανήκετε στις ομάδες υψηλού κινδύνου.

 Πηγή